Sữa cao năng lượng và những điều mẹ cần biết trước khi sử dụng cho bé

Trong thực tế, nhiều bé gặp tình trạng chậm tăng cân hoặc biếng ăn, khiến phụ huynh quan tâm đến sữa cao năng lượng như giải pháp hỗ trợ bổ sung dưỡng chất cần thiết. Trong bài viết dưới đây, VitaDairy sẽ cung cấp thông tin chi tiết về sữa cao năng lượng cho bé, giúp mẹ hiểu rõ công dụng, cách sử dụng và lựa chọn phù hợp trước khi bổ sung vào chế độ ăn của con.

Hiểu rõ sữa cao năng lượng là gì?

Khái niệm

Sữa cao năng lượng là loại sữa được thiết kế với hàm lượng calo cao hơn so với sữa thông thường, giúp cung cấp lượng năng lượng dồi dào cho cơ thể [1]. Nhờ công thức này, sữa cao năng lượng trở thành lựa chọn phù hợp cho những trẻ có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt hoặc cần mức năng lượng cao hơn bình thường.

Không chỉ cung cấp nhiều calo hơn, các sản phẩm sữa cao năng lượng còn thường được thiết kế với công thức dinh dưỡng cân đối, bao gồm [1]:

• Đầy đủ đạm, chất béo, carbohydrate cùng vitamin và khoáng chất thiết yếu;
• Hệ chất béo dễ hấp thu giúp hỗ trợ tăng cân lành mạnh;
• Được kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, không sử dụng chất bảo quản hay hương liệu nhân tạo.

Sữa cao năng lượng thường cung cấp nhiều calo, protein và chất béo,... hơn sữa thường

Đặc điểm của sữa cao năng lượng

Để phân biệt sữa cao năng lượng với sữa công thức thông thường, phụ huynh có thể dựa vào công thức dinh dưỡng của sản phẩm. Theo đó, sữa cao năng lượng thường cung cấp mức calo, protein và vi chất dinh dưỡng cao hơn, đồng thời có tỷ lệ protein trên năng lượng lớn hơn so với sữa mẹ hoặc sữa công thức chuẩn [2].

Cụ thể, sữa công thức thông thường thường có mức năng lượng khoảng 60-70 kcal/100 ml [3,4]. Trong khi đó, sữa cao năng lượng được thiết kế với mức calo cao hơn để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng đặc biệt, thường dao động từ 90-100 kcal/100 ml và trong một số trường hợp có thể lên đến 150 kcal/100 ml [1].

Mẹ hãy xem kỹ bảng công thức dinh dưỡng của sản phẩm để nhận biết đúng sữa cao năng lượng

Bên cạnh việc xem thành phần dinh dưỡng, mẹ cũng có thể nhận biết sữa cao năng lượng thông qua nhãn mác sản phẩm. Các dòng sữa cao năng lượng thường có những cụm từ nổi bật như “dành cho trẻ biếng ăn”, “hỗ trợ tăng cân” hoặc “phục hồi dinh dưỡng”.

Song song đó, mẹ cũng nên chú ý hướng dẫn sử dụng. Một số loại sữa cao năng lượng có cách pha khác so với sữa thông thường để đảm bảo độ đậm đặc trong một thể tích nhất định.

Khi nào bé cần sử dụng sữa cao năng lượng?

Sữa cao năng lượng là lựa chọn mà bố mẹ có thể cân nhắc trong một số trường hợp trẻ cần được bổ sung năng lượng nhiều hơn bình thường, trong đó có tình trạng chậm tăng trưởng [2]. Nghiên cứu cho thấy trẻ chậm tăng trưởng có mức năng lượng hấp thu từ bữa ăn thấp hơn đáng kể so với nhu cầu [5], nên việc bổ sung các dòng sữa giàu calo giúp bù lại phần thiếu hụt và hỗ trợ quá trình phát triển của trẻ.

Ngoài ra, mẹ có thể cân nhắc bổ sung sữa cao năng lượng vào khẩu phần hằng ngày khi trẻ gặp các rối loạn ăn uống như biếng ăn, chán ăn,... Việc tăng cường dinh dưỡng thông qua sữa cao năng lượng sẽ giúp bù đắp phần thiếu hụt, hỗ trợ trẻ chậm tăng trưởng, rối loạn ăn uống cải thiện cân nặng và dần quay lại quỹ đạo phát triển khỏe mạnh [6].

Sữa năng lượng cao phù hợp với trẻ biếng ăn, chậm tăng trưởng

Sữa cao năng lượng cũng phù hợp với trẻ đang trong giai đoạn phục hồi sau bệnh. Sau khi ốm, cơ thể cần nhiều năng lượng và protein hơn để tái tạo mô, phục hồi chức năng và lấy lại thể trạng. Do đó, một nguồn dinh dưỡng giàu năng lượng sẽ giúp bé hồi phục nhanh hơn [7].

Một số trẻ có bệnh lý đặc biệt (bệnh tim bẩm sinh, xơ nang, tắc đường mật ngoài gan, rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng,...) cũng có nhu cầu năng lượng cao hơn bình thường [8-11], khiến khẩu phần ăn hằng ngày khó đáp ứng đủ. Với nhóm này, sữa cao năng lượng là giải pháp hỗ trợ thiết thực để đảm bảo bé vẫn nhận đủ dưỡng chất cho hoạt động và phát triển.

Tuy nhiên, việc cho bé sử dụng sữa cao năng lượng cần được tư vấn bởi chuyên gia dinh dưỡng để lựa chọn đúng loại và liều lượng phù hợp với tình trạng cụ thể của bé.

Mẹ cần trao đổi với chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn loại sữa tăng năng lượng phù hợp với tình trạng sức khỏe của bé

Bên cạnh đó, bố mẹ cần lưu ý thêm một số điểm quan trọng trước khi cho bé sử dụng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Những điều mẹ cần biết trước khi sử dụng sữa cao năng lượng

Sữa năng lượng cao có thể hỗ trợ tốt cho quá trình tăng cân và phục hồi sức khỏe của bé, nhưng không phải trường hợp nào cũng nên dùng. Do đó, mẹ nên tham khảo ý kiến chuyên gia để được đánh giá về nhu cầu cụ thể của từng bé, từ đó quyết định có nên dùng không và dùng với lượng bao nhiêu là phù hợp.

Sau khi được tư vấn, phụ huynh cần cho bé sử dụng đúng theo hướng dẫn pha được khuyến nghị từ nhà sản xuất để đảm bảo cân đối dinh dưỡng. Nếu lượng năng lượng nạp vào vượt quá nhu cầu thực tế của cơ thể, phần dư thừa có thể tích lũy thành mỡ xấu. Tình trạng này kéo dài có thể làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và tiểu đường tuýp 2 [12].

Cho bé dùng sữa cao năng lượng đúng liều khuyến nghị để tránh mất cân bằng dinh dưỡng

Để sữa cao năng lượng phát huy hiệu quả, mẹ nên pha và sử dụng đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, không tự ý tăng lượng hoặc pha đặc hơn. Đồng thời, sữa chỉ hỗ trợ thêm chứ không thể thay thế hoàn toàn bữa ăn hằng ngày, do đó, mẹ cần duy trì chế độ ăn đa dạng, khoa học cho bé.

Cách lựa chọn sữa cao năng lượng phù hợp cho bé

Để bé nhận được hiệu quả tốt nhất, mẹ cũng cần chọn loại sữa cao năng lượng phù hợp với nhu cầu của con theo những tiêu chí sau.

Nhu cầu năng lượng của bé

Nhu cầu năng lượng là tiêu chí quan trọng để mẹ lựa chọn được loại sữa phù hợp cho bé. Theo Viện Dinh Dưỡng (Bộ Y tế), tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính, mức độ hoạt động thể chất (mức độ lao động) mà nhu cầu năng lượng từng bé sẽ khác nhau [13]:

Mẹ cần lưu ý, bảng trên bao gồm cả phần năng lượng bé nhận từ bữa ăn hằng ngày. Do đó, khi chọn sữa cao năng lượng cho bé, mẹ có thể xem bé cần bao nhiêu năng lượng trong ngày, trừ đi phần năng lượng bé đã nhận từ bữa ăn và so với hàm lượng calo trong sản phẩm để có quyết định phù hợp. Nếu còn phân vân, mẹ hãy hỏi ý kiến chuyên gia để đảm bảo bé nhận đủ dinh dưỡng mà không dư thừa.

Tình trạng sức khỏe của bé

Tình trạng sức khỏe và dinh dưỡng cũng là tiêu chí mẹ cần lưu tâm khi chọn sữa cao năng lượng cho bé. Mỗi bé có một vấn đề riêng: biếng ăn, chậm tăng cân, gặp vấn đề về tiêu hóa, cần phục hồi sau bệnh,... nên nhu cầu về sữa cũng sẽ khác nhau.

Do đó, mẹ nên cân nhắc dựa trên tình trạng của bé và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để chọn sữa phù hợp, vừa bổ sung năng lượng vừa đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

Thành phần dinh dưỡng

Khi chọn sữa cao năng lượng, mẹ không nên chỉ quan tâm đến năng lượng - protein - chất béo, mà hãy xem thêm những dưỡng chất đi kèm để đáp ứng nhu cầu phát triển toàn diện của bé:

• Phát triển hệ xương và chiều cao: Ưu tiên sữa có canxi, vitamin D, photpho và kẽm để giúp bé cao khỏe;
• Phát triển trí não: Các axit béo thiết yếu DHA, ARA, cùng taurine và choline sẽ hỗ trợ bé phát triển não bộ và thị lực;
• Vững đề kháng: Sữa có kháng thể IgG, HMO, kẽm, selen và lactoferrin sẽ giúp củng cố hệ miễn dịch của bé;
• Tiêu hóa khỏe: Nên chọn sữa có chất xơ hòa tan để giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt và hạn chế táo bón ở trẻ .

Việc cân nhắc các dưỡng chất này sẽ giúp mẹ chọn được sản phẩm phù hợp với nhu cầu phát triển cụ thể của con.

Các dòng sữa cao năng lượng được thiết kế mang lại nhiều lợi ích cho bé bên cạnh hỗ trợ tăng cân

Khẩu vị của bé

Lựa chọn sữa cao năng lượng phù hợp với khẩu vị cũng là một “tip” để bé hứng thú uống sữa đều đặn. Mẹ có thể chọn sữa gần giống vị sữa mẹ hoặc vị mà bé thích, đồng thời cho bé thử một lượng nhỏ trước khi mua dung tích lớn. Ngoài ra, mẹ có thể tự nếm thử sản phẩm để tránh sữa có mùi lạ hoặc quá gắt, và lưu ý độ ngọt, độ béo cũng như kết cấu sữa để phù hợp với bé.

Sản phẩm hợp khẩu vị giúp bé uống sữa đều đặn

Thương hiệu uy tín, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Chọn sữa từ thương hiệu uy tín giúp mẹ yên tâm hơn về chất lượng và an toàn. Sữa của các hãng lớn thường có công thức cân đối, chất lượng được kiểm soát nghiêm ngặt và nhiều sản phẩm đã được kiểm chứng lâm sàng hoặc khuyến nghị bởi chuyên gia.

Để đảm bảo mua đúng sản phẩm chất lượng, mẹ nên:

• Kiểm tra thông tin về xuất xứ, hạn dùng, tem chống giả,... trên bao bì sữa;
• Mua sản phẩm tại các cửa hàng uy tín như đại lý chính hãng, siêu thị, nhà thuốc, sàn thương mại điện tử chính hãng;
• Đối chiếu thông tin, chứng nhận chất lượng của sản phẩm tại website hãng, cơ quan quản lý nhà nước.

Theo điều kiện kinh tế

Khi chọn sữa năng lượng cao, mẹ nên cân nhắc khả năng tài chính của gia đình để lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Song song đó, trong quá trình sử dụng, mẹ có thể theo dõi sự cải thiện về cân nặng, thể trạng hoặc khả năng ăn uống của bé. Nếu hiệu quả phù hợp với mục tiêu dinh dưỡng sản phẩm đã cam kết ban đầu, mẹ có thể cân nhắc tiếp tục lựa chọn sản phẩm đó cho những lần mua sau.

Giải đáp những câu hỏi thường gặp

Có phải cứ sữa nào ghi "phục hồi dinh dưỡng" hoặc "cho trẻ biếng ăn" thì chắc chắn là sữa cao năng lượng không?

Không phải tất cả mẹ nhé!

Một số sản phẩm nhấn mạnh “phục hồi dinh dưỡng”, “dành cho trẻ biếng ăn”, “sữa cao năng lượng giúp bé tăng cân” nhưng hàm lượng calo và protein không cao hơn sữa thông thường. Để chắc chắn, mẹ nên kiểm tra bảng thành phần, chú ý lượng calo, chất béo, protein, của sản phẩm.

Làm thế nào để các bậc phụ huynh có thể phân biệt và nhận biết được các loại sữa cao năng lượng trên thị trường hiện nay?

Trên thị trường hiện có nhiều loại sữa cao năng lượng, nhưng mẹ có thể phân biệt dựa trên các yếu tố sau:

• Nhóm đối tượng sử dụng: Trẻ biếng ăn, trẻ cần phục hồi sau bệnh, trẻ nhẹ cân,...;
• Lợi ích đi kèm: Một số sản phẩm còn hỗ trợ tăng chiều cao, cải thiện miễn dịch, giúp tiêu hóa tốt;
• Phù hợp theo độ tuổi: Sản phẩm được thiết kế dựa trên nhu cầu năng lượng và dinh dưỡng của từng giai đoạn phát triển.

Kiểm tra nhãn mác, bảng thành phần và hướng dẫn sử dụng sẽ giúp mẹ chọn được sản phẩm phù hợp nhất cho bé.

Phân biệt các dạng sữa cao năng lượng giúp mẹ chọn được sản phẩm phù hợp cho bé

Việc sử dụng sữa cao năng lượng, đặc biệt là khi dùng kéo dài, có thể gây ra những tác dụng phụ nào cho trẻ không?

Hiện chưa có bằng chứng cụ thể cho thấy sữa cao năng lượng gây tác dụng phụ trực tiếp ở trẻ.

Tuy nhiên, nếu xét theo từng thành phần riêng lẻ, việc dùng protein ở mức cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến thận [14]. Bên cạnh đó, chế độ ăn cao chất béo trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và các bệnh lý tim mạch [15].

Vì vậy, mẹ nên dựa trên nhu cầu thực tế của bé và luôn tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng lâu dài.

Kết luận

Sữa cao năng lượng có thể là giải pháp hữu ích giúp bé bắt kịp đà tăng trưởng trong trường hợp biếng ăn, chậm tăng cân,... Để tối ưu lợi ích cho bé, mẹ nên dựa trên nhu cầu dinh dưỡng, sức khỏe hiện tại, khẩu vị của bé,... để chọn sản phẩm phù hợp. Tốt nhất mẹ nên trao đổi với chuyên gia dinh dưỡng để được hướng dẫn cụ thể, giúp bé yêu sử dụng sữa một cách an toàn và đúng nhu cầu.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Vihema. (2025, December 31). Sữa cao năng lượng của Viện Dinh dưỡng có thực sự tốt cho sức khỏe? Vihema – Cục Quản lý Môi trường Y tế. https://vihema.com/sua-cao-nang-luong-cua-vien-dinh-duong.html
2. First Steps Nutrition Trust. (2019). Specialised infant milks in the UK: Infant milks for special medical purposes in the UK. https://gpifn.org.uk/wp-content/uploads/2016/09/2ef94-specialised_milk_sep19_final.pdf
3. FAO and WHO. 1987. CODEX STANDARD FOR FOLLOW-UP FORMULA FOR OLDER INFANTS AND PRODUCT FOR YOUNG CHILDREN. Codex Alimentarius Standard, No. CXS 156-1987. Codex Alimentarius Commission. Retrieved from: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/sh-proxy/es/?lnk=1&url=https%253A%252F%252Fworkspace.fao.org%252Fsites%252Fcodex%252FStandards%252FCXS%2B156-1987%252FCXS_156e.pdf
4. FAO and WHO. 1981. STANDARD FOR INFANT FORMULA AND FORMULAS FOR SPECIAL MEDICAL PURPOSES INTENDED FOR INFANTS. Codex Alimentarius Standard, No. CXS 72 – 1981. Codex Alimentarius Commission. Retrieved from: https://www.fao.org/input/download/standards/288/CXS_072e_2015.pdf
5. Tessema, M., Gunaratna, N., Brouwer, I., Donato, K., Cohen, J., McConnell, M., Belachew, T., Belayneh, D., & De Groote, H. (2018). Associations among High-Quality Protein and Energy Intake, Serum Transthyretin, Serum Amino Acids and Linear Growth of Children in Ethiopia. Nutrients, 10. https://doi.org/10.3390/nu10111776.
6. SA Health. (2017). Statewide Paediatric Eating Disorder Information Booklet. Government of South Australia. Available from: https://www.sahealth.sa.gov.au/wps/wcm/connect/public+content/sa+health+internet/resources/statewide+paediatric+eating+disorder+information+booklet
7. Briassoulis, G., Ilia, S., & Briassouli, E. (2024). Personalized Nutrition in the Pediatric ICU: Steering the Shift from Acute Stress to Metabolic Recovery and Rehabilitation. Nutrients, 16. https://doi.org/10.3390/nu16203523. 
8. Cuppari, L., De Carvalho, A., Avesani, C., Kamimura, M., Lobão, R., & Draibe, S. (2004). Increased resting energy expenditure in hemodialysis patients with severe hyperparathyroidism.. Journal of the American Society of Nephrology : JASN, 15 11, 2933-9 . https://doi.org/10.1097/01.asn.0000141961.49723.bc. 
9. Kr, W., Rjbj, G., Meer, K., Kuip, M., Mb, H., & Pp, F. (2003). Energy expenditure in infants with congenital heart disease, including a meta‐analysis. Acta Pædiatrica, 92. https://doi.org/10.1111/j.1651-2227.2003.tb00625.x. 
10. Pierro, A., Koletzko, B., Carnielli, V., Superina, R., Roberts, E., Filler, R., Smith, J., & Heim, T. (1989). Resting energy expenditure is increased in infants and children with extrahepatic biliary atresia.. Journal of pediatric surgery, 24 6, 534-8 . https://doi.org/10.1016/s0022-3468(89)80500-7. 
11. Stallings, V., & Zemel, B. (1996). Role of disease in energy balance in children. American Journal of Human Biology, 8. https://doi.org/10.1002/(sici)1520-6300(1996)8:2<189::aid-ajhb6>3.0.co;2-y. 
12. Roden, M., & Shulman, G. (2019). The integrative biology of type 2 diabetes. Nature, 576, 51 - 60. https://doi.org/10.1038/s41586-019-1797-8. 
13. Viện Dinh dưỡng Quốc gia (2016). Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam. Nhà Xuất bản Y học Hà Nội.
14. Ko, G., Rhee, C., Kalantar-Zadeh, K., & Joshi, S. (2020). The Effects of High-Protein Diets on Kidney Health and Longevity.. Journal of the American Society of Nephrology : JASN. https://doi.org/10.1681/asn.2020010028. 
15. Tang, C., Wang, Y., Xu, Z., Chen, D., Xu, J., Yang, D., Zhang, L., Liu, J., Kan, J., & Song, X. (2024). The relationships between high-fat diet and metabolic syndrome: Potential mechanisms. Food Bioscience, 59, 104261. https://doi.org/10.1016/j.fbio.2024.104261