Trẻ bị táo bón nên uống sữa gì? Cách chọn sữa phù hợp cho từng lứa tuổi

Trong đó, lựa chọn sữa phù hợp với hệ tiêu hóa non nớt của bé là điều nhiều ba mẹ quan tâm. Vậy trẻ táo bón nên uống sữa gì để vừa đảm bảo dinh dưỡng, vừa giúp con tiêu hóa dễ chịu hơn? Hãy cùng VitaDairy tìm câu trả lời ngay sau đây!

Các yếu tố làm trẻ bị táo bón

Táo bón ở trẻ là tình trạng bé đi ngoài phân khô, cứng và/hoặc đi tiêu với tần suất ít hơn bình thường. Tuy nhiên, mức độ mềm - cứng của phân cũng như số lần đi ngoài ở mỗi trẻ có thể khác nhau, vì vậy cần đánh giá táo bón dựa trên sự thay đổi so với thói quen đi tiêu thường ngày của chính bé [1].

Có khá nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị táo bón, trong đó, ba mẹ có thể lưu ý một vài yếu tố phổ biến sau đây:

• Chế độ ăn thiếu chất xơ và nước: Chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ít trái cây, rau xanh, uống ít nước có thể dẫn đến táo bón ở trẻ.
• Thói quen nhịn đi tiêu: Không ít bé vì mải chơi hoặc ngại ngùng nên thường nhịn đại tiện. Điều này khiến phân trở nên khô cứng và to hơn, khiến những lần đi ngoài sau đó khó khăn và dễ gây đau cho bé.
• Thay đổi môi trường đi vệ sinh: Việc chưa quen hoặc cảm thấy không thoải mái với nhà vệ sinh mới (như ở trường học) có thể khiến bé hình thành thói quen nhịn đi tiêu và làm tăng nguy cơ táo bón. 

Trẻ có thể bị táo bón vì nhiều nguyên nhân khác nhau

Bên cạnh đó, một số trường hợp táo bón còn liên quan đến loại sữa dinh dưỡng mà ba mẹ cho trẻ sử dụng. Vậy cụ thể, những trường hợp sữa nào góp phần gây táo bón ở trẻ?

Các trường hợp sữa có khả năng làm trẻ bị táo bón

Sữa là nguồn dinh dưỡng không thể thiếu trong chế độ dinh dưỡng hằng ngày của trẻ. Tuy nhiên, một số thành phần trong sữa hay thậm chí là cách sử dụng cũng có thể khiến trẻ bị táo bón, cụ thể:

Sữa công thức có hàm lượng đạm cao, khó tiêu hóa

Đã có nghiên cứu cho thấy đạm sữa bò có liên quan đến tình trạng khó tiêu và táo bón mạn tính ở trẻ [2].

Khi vào dạ dày, đạm casein - thành phần chiếm tỷ trọng lớn trong đạm sữa bò [3] dễ kết tụ thành khối đặc, làm quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn, khiến thức ăn lưu lại lâu trong đường ruột [4]. Việc kéo dài thời gian tiêu hóa có thể làm tình trạng táo bón trở nên nặng nề hơn [5].

Sử dụng sữa có hàm lượng đạm casein cao có thể gây táo bón ở trẻ

Thiếu chất béo không bão hòa 

Không chỉ chất đạm mà cả chất béo trong sữa cũng có thể liên quan đến tình trạng táo bón ở trẻ.

Một nghiên cứu quy mô lớn cho thấy việc bổ sung đầy đủ omega-3, đặc biệt là DHA và EPA, giúp giảm nguy cơ táo bón đáng kể [6]. Ngoài ra, cả omega-3 và omega-6 đều ảnh hưởng đến sự đa dạng và hoạt động của hệ vi sinh đường ruột, từ đó gián tiếp tác động lên sức khỏe tiêu hóa của trẻ [7].

Vì vậy, nếu thành phần trong sữa công thức thiếu nhóm chất béo này, hệ tiêu hóa của trẻ có thể không được hỗ trợ và dễ bị táo bón khi sử dụng.

Thiếu chất xơ và lợi khuẩn đường ruột

Trên thực tế, không phải sữa công thức nào trên thị trường cũng được bổ sung chất xơ (prebiotics) và lợi khuẩn (probiotics). Trong khi đó, đây đều là những thành phần giúp cải thiện các triệu chứng của tình trạng táo bón mạn tính [8]. 

Khi thiếu hụt các lợi khuẩn, quá trình tạo ra axit béo chuỗi ngắn - những chất kích thích nhu động ruột - bị suy giảm, từ đó làm phân di chuyển chậm và dễ gây táo bón hơn [9].

Vì vậy, ở một số bé có cơ địa dễ táo bón, việc dùng loại sữa thiếu nhóm dưỡng chất này có thể khiến tình trạng táo bón kéo dài hoặc trở nên nặng hơn.

Pha sữa không đúng tỷ lệ

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ bị táo bón, phân ít và cứng hơn bình thường do uống sữa được pha đặc hơn so với hướng dẫn [10].

Trẻ có thể bị táo bón do uống sữa không được pha đúng liều lượng

Cơ địa của trẻ nhạy cảm với thành phần sữa

Nhiều trẻ có cơ địa nhạy cảm với một số thành phần trong sữa công thức, điển hình là protein sữa bò [2, 4]. Khi đó, trẻ có thể bị táo bón sau mỗi lần uống sữa.

Tiêu chí chọn sữa cho trẻ bị táo bón

Để trả lời câu hỏi “trẻ táo bón nên uống sữa gì?”, ba mẹ có thể tham khảo một vài tiêu chí dưới đây để tìm được loại phù hợp hơn với hệ tiêu hóa của con.

Chứa chất xơ hòa tan (FOS/Inulin)

Chất xơ hòa tan như FOS và Inulin là “người bạn tốt” của đường ruột, đặc biệt ở những bé hay bị táo bón. Một nghiên cứu trên 470 trẻ từ 3-5 tuổi cho thấy, khi bổ sung sản phẩm chứa FOS/Inulin trong 4 tháng, tỷ lệ rối loạn tiêu hóa - trong đó có biếng ăn và táo bón - giảm đáng kể so với nhóm không dùng [11].

Vì vậy, khi chọn sữa cho trẻ bị táo bón, ba mẹ nên ưu tiên những sản phẩm có bổ sung FOS/ Inulin để hỗ trợ đường ruột trẻ hoạt động “trơn tru” hơn.

Sữa chứa chất xơ hòa tan hỗ trợ hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động tốt hơn

Bổ sung probiotics 

Bên cạnh chất xơ hòa tan, ba mẹ nên ưu tiên những loại sữa có ghi bổ sung probiotics trên nhãn. Như đã đề cập ở trên, đây đều là những thành phần rất quan trọng đối với hệ tiêu hóa, đặc biệt là ở những trẻ thường xuyên bị táo bón [8].

Có hàm lượng đạm vừa phải, dễ tiêu hóa

Với trẻ hay bị táo bón, ba mẹ nên ưu tiên những loại sữa có lượng đạm vừa phải và dễ tiêu hóa. Trong sữa công thức, đạm whey thường giúp trẻ tiêu hóa “nhẹ nhàng” hơn [12], trong khi đạm casein lại khó tiêu hơn [4].

Chứa dầu thực vật dễ hấp thu (Omega-3 và omega-6)

Omega-3 và omega-6 không chỉ hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt mà còn là những "dưỡng chất vàng" cho trí não. Trong đó, omega-3 (nhất là DHA) là thành phần quan trọng của não bộ và mắt, hỗ trợ phát triển thần kinh, thị giác và trí tuệ ở trẻ.

Trong sữa công thức, các chất béo tốt này thường được bổ sung dưới dạng dầu thực vật. Vì vậy, ba mẹ nên ưu tiên những sản phẩm có bổ sung omega-3, omega-6 hoặc dùng dầu thực vật làm nguồn chất béo chính.

Các biện pháp hỗ trợ ngoài sữa để giảm táo bón

Bên cạnh việc chọn loại sữa không gây táo bón cho trẻ, ba mẹ cũng có thể kết hợp thêm một số thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày để giúp con hạn chế tình trạng này.

Điều chỉnh chế độ ăn uống

Trước hết, ba mẹ nên xem lại thực đơn hằng ngày của trẻ đã bổ sung đủ chất xơ và nước hay chưa. Một số nhóm thực phẩm giàu chất xơ có thể bổ sung cho trẻ gồm: ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau củ, các loại hạt và đậu,... Tuy nhiên, ba mẹ không nên cho con ăn quá nhiều chất xơ cùng lúc, vì có thể khiến con đầy bụng, khó chịu.

Với trẻ đang bị táo bón, ba mẹ nên hạn chế các nhóm thực phẩm ít hoặc gần như không có chất xơ, chẳng hạn như:

• Thức ăn nhanh, đồ chiên xào dầu mỡ.
• Thực phẩm chế biến sẵn, đông lạnh, đóng hộp.
• Thịt (đặc biệt khi ăn nhiều mà ít kèm rau củ).

Ba mẹ nên bổ sung nhiều rau củ vào các bữa ăn hằng ngày của trẻ

Đảm bảo trẻ uống đủ nước

Uống đủ nước là một trong những cách đơn giản giúp trẻ hạn chế táo bón. Để khuyến khích con uống nhiều nước hơn, ba mẹ có thể:

• Chuẩn bị sẵn bình nước cho trẻ mang theo khi đi học, đi chơi.
• Nhắc trẻ uống nước trước, trong giờ giải lao và sau khi vận động.
• Trữ lạnh nước lọc để con có thể uống ngay trong những ngày trời nóng.
• Bản thân ba mẹ cũng nên uống nước đều đặn để làm “gương” cho con noi theo.

Massage bụng giúp kích thích tiêu hóa

Đã có nghiên cứu ghi nhận việc massage bụng ở trẻ bị táo bón chức năng giúp tăng số lần đi tiêu và cải thiện triệu chứng táo bón [14].

Tuy nhiên, ba mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể về cách massage, phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Hình thành thói quen đi vệ sinh khoa học cho trẻ

Ba mẹ có thể rèn luyện thói quen đi vệ sinh đúng giờ cho trẻ bằng các bước đơn giản sau đây:

• Nhắc bé đi tiêu vào những khung giờ cố định như buổi sáng sớm, sau bữa ăn,...
• Khuyến khích trẻ ngồi vào toilet khi có khả năng đi nặng cao, thường là khoảng 30 phút sau khi ăn.
• Để ý những dấu hiệu muốn đi ngoài của con như im lặng, ngọ nguậy, xì hơi,...
• Với bé 3-4 tuổi, hãy nhắc con đi toilet trước khi chuyển sang các hoạt động mới (như trước khi đi chơi,...).

Ba mẹ nên tập cho trẻ đi vệ sinh vào những thời điểm cố định trong ngày

Cho trẻ vận động nhiều hơn

Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ có hoạt động thể lực ở mức độ vừa hoặc cao có nguy cơ táo bón thấp hơn so với trẻ ít vận động.

Tùy theo độ tuổi, ba mẹ có thể khuyến khích trẻ tham gia những hoạt động đơn giản như: đi bộ, chạy bộ, đạp xe, nhảy dây hay bơi lội,...

Vận động thường xuyên giúp giảm nguy cơ táo bón cho trẻ

Sử dụng men vi sinh hỗ trợ hệ tiêu hóa

Nghiên cứu cho thấy, các lợi khuẩn như Bifidobacterium và Lactobacillus có thể giúp trẻ [15]:

• Tăng số lần đi tiêu.
• Làm phân mềm hơn, dễ đi ngoài hơn.
• Giảm các triệu chứng của tình trạng táo bón chức năng.

Các chủng lợi khuẩn này có trong nhiều sản phẩm như men vi sinh, sữa công thức hoặc thực phẩm bổ sung. Tuy nhiên, ba mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ để được tư vấn sản phẩm phù hợp với tình trạng của trẻ.

Đặc biệt, nếu trẻ bị táo bón kéo dài kèm theo dấu hiệu bất thường như đau bụng nhiều, bụng chướng hoặc đi ngoài ra máu, hãy đưa trẻ đến bác sĩ ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Kết luận

Nếu đang băn khoăn trẻ táo bón nên uống sữa gì, ba mẹ nên ưu tiên những loại sữa chứa các dưỡng chất giúp trẻ dễ tiêu hóa, phù hợp với lứa tuổi và thể trạng của trẻ. Tuy nhiên, sữa chỉ là một phần trong kế hoạch chăm sóc tiêu hóa, ba mẹ vẫn cần kết hợp thêm chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý để phòng ngừa táo bón lâu dài cho trẻ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. The Royal Children’s Hospital Melbourne. (2025, July). Constipation. Kids Health Info. https://www.rch.org.au/kidsinfo/fact_sheets/constipation/
2. Crowley, Elesa & Williams, Lauren & Roberts, Tim & Dunstan, Hugh & Jones, Peter. (2013). Does Milk Cause Constipation? A Crossover Dietary Trial. Nutrients. 5. 253-66. 10.3390/nu5010253.
3. De Azeredo, H. M. C., Rosa, M. F., De Sá, M., Souza Filho, M., & Waldron, K. W. (2014). The use of biomass for packaging films and coatings. In Advances in Biorefineries (pp. 819–874). Elsevier. https://doi.org/10.1533/9780857097385.2.819
4. Lemay, Danielle & Dillard, Cora & German, Bruce. (2007). Chapter 1 Food Structure for Nutrition. 10.1039/9781847557698-00001.
5. Diaz S, Bittar K, Hashmi MF, et al. Constipation. [Updated 2023 Nov 12]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513291/
6. Li, T., & Shi, Y. (2025). Dose‐Dependent Effects of Dietary n‐3 Fatty Acids on Bowel Health: Plant‐Sourced ALA Modulates Diarrhea Risk While Marine‐Sourced DHA/EPA Prevent Constipation in NHANES 2005–2010. Food Science & Nutrition, 13. https://doi.org/10.1002/fsn3.70769.
7. Zou, B., Zhao, D., Zhou, S., Kang, J., & Wang, B. (2025). Insight into the effects of Omega-3 fatty acids on gut microbiota: impact of a balanced tissue Omega-6/Omega-3 ratio. Frontiers in Nutrition, 12. https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1575323.
8. Araújo, M. M., & Botelho, P. B. (2022). Probiotics, prebiotics, and synbiotics in chronic constipation: Outstanding aspects to be considered for the current evidence. Frontiers in nutrition, 9, 935830. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.935830
9. Ohkusa, T., Koido, S., Nishikawa, Y., & Sato, N. (2019). Gut Microbiota and Chronic Constipation: A Review and Update. Frontiers in medicine, 6, 19. https://doi.org/10.3389/fmed.2019.00019 
10. Green, H., & Moyer, V. (1995). Improper mixing of formula due to reuse of hospital bottles.. Archives of pediatrics & adolescent medicine, 149 1, 97-9 . https://doi.org/10.1001/archpedi.1995.02170130099024.
11. Nguyễn, T. H., Trần, T. T. T., Nguyễn, T. P., & Trương, T. M. (2022). Improvement of respiratory infection and gastrointestinal status of stunted children 2–5 years old in Tuyen Quang Province after 9 months of nutrient supplementation. Tạp chí Dinh dưỡng và Thực phẩm, 17(4), 39–47. https://doi.org/10.56283/1859‑0381/39
12. Zanini, B., Simonetto, A., Zubani, M., Castellano, M., & Gilioli, G. (2020). The Effects of Cow-Milk Protein Supplementation in Elderly Population: Systematic Review and Narrative Synthesis. Nutrients, 12. https://doi.org/10.3390/nu12092548.
13. Goosenberg E, Afzal M. Lactose Intolerance. [Updated 2025 Aug 6]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532285/
14. Liu, Z., Gang, L., , Y., & Lin, L. (2021). Clinical Efficacy of Infantile Massage in the Treatment of Infant Functional Constipation: A Meta-Analysis. Frontiers in Public Health, 9. https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.663581.
15. Tomsa, N., Meliț, L., Popescu, T., Najjar, K., Văsieșiu, A., Pop, A., & Borka-Balas, R. (2025). Microbiota—A Rescuing Modulator in Children Struggling with Functional Constipation. Microorganisms, 13. https://doi.org/10.3390/microorganisms13071504.